Zasady postepowania z odpadami

23 Października 2006

Zasady postepowania z odpadami nf.pl

Ogólne zasady postępowania z odpadami określone zostały w art. 5. Ustawy o odpadach. Nakazują one: zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ich ilość; jeśli odpad powstał, należy zapewnić odzysk zgodny z zasadami ochrony środowiska; jeśli nie udało się dokonać odzysku należy odpad unieszkodliwić zgodnie z zasadami ochrony środowiska. Zasady te znajdują swoje odzwierciedlenie w dalszych zapisach ustawy i dotyczą : wytwórców odpadów, posiadaczy odpadów.

Każdy wytwórca odpadu jest jego posiadaczem, ale nie każdy posiadacz jest jego wytwórcą. Posiadaczem odpadu jest zawsze ten, kto faktycznie nim włada (art.3 ust. 3 pkt. 13). Przekazując odpady innemu posiadaczowi, odpowiedzialność za prawidłowe postępowanie z nimi przenosi się na następnego posiadacza (art. 25 ust.3), pod warunkiem, że posiada on odpowiednie zezwolenie wynikające z ustawy (art. 25 ust.2). Nowelizacja z 20 lipca 2005 roku wprowadziła istotną zmianę w obowiązujących wcześniej zasadach związanych z transportem odpadów. Przedsiębiorca prowadzący działalność polegająca na transporcie odpadów, nie staje się posiadaczem odpadu w momencie jego przejęcia, potwierdzonego kartą przekazania odpadu. Świadczy tylko usługę transportową i musi dostarczyć odpad w miejsce wskazane przez przekazującego, który jest faktycznym posiadaczem odpadu (art. 25 ust. 4 i 5). Dla ustalenia zakresu obowiązków wynikających z ustawy o odpadach najistotniejszy jest podział na odpady:

  • komunalne,
  • niebezpieczne,
  • inne niż niebezpieczne.
Ten podział decyduje o formie decyzji administracyjnej sankcjonującej wytwarzanie odpadów. Poniżej omówiono podstawowe uwarunkowania decydujące o postępowaniu z odpadami niebezpiecznymi i innymi niż niebezpieczne.

Odpady inne niż niebezpieczne

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o odpadach, odpadem jest każda substancja lub przedmiot należący do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz:
  • pozbywa się,
  • zmierza się pozbyć lub
  • do pozbycia się jest zobowiązany.
Tak więc o zaliczeniu substancji lub przedmiotu do odpadów decyduje wola posiadacza lub nakaz prawny. Należy więc przyjąć, że dowolny przedmiot lub substancja może stać się odpadem, jeśli taka będzie wola posiadacza. Jednakże są kategorie substancji i przedmiotów, które odpadem stają się z mocy przepisów i wówczas ich posiadacz zobowiązany jest do odpowiedniego z nimi postępowania, nawet jeśli jest to wbrew jego woli. Tak więc, jeśli przepis nie wymaga zakwalifikowania przedmiotów lub substancji do odpadów, to nie należy tego robić. Można wtedy postępować z nimi zasadniczo bez ograniczeń, tak jak z typowymi surowcami czy materiałami. W przeciwnym wypadku praktycznie każde działanie związane z zagospodarowaniem będzie wymagało uzyskania zezwolenia. Przede wszystkim przekazywanie odpadu innym podmiotom możliwe jest tylko wówczas, gdy posiadają one stosowne zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami (art. 25 ustawy o odpadach). Nie wolno także przetwarzać własnych odpadów (jeśli zostały już wykazane) bez zezwolenia. Nawet przewożenie własnych odpadów, za wyjątkiem sytuacji określonych przepisami ustawy, wymaga zezwolenia. Podstawowym kryterium zaliczenia do którejś z kategorii odpadów wymienionych w załączniku 1 do ustawy o odpadach, jest najczęściej:
  • niespełnianie wymagań jakościowych,
  • niespełnianie należycie dotychczasowej funkcji,
  • zniszczenie lub zanieczyszczenie.
Można przyjąć, że odpad przetworzony na wyrób przeznaczony do określonego wykorzystania, spełniający wymagania odpowiednich norm oraz oczekiwania odbiorcy, nie jest już odpadem, a jego produkcja jest odzyskiem w rozumieniu ustawy o odpadach. W tej sytuacji, podstawowym warunkiem uznania przedmiotu lub substancji za pełnowartościowy produkt jest spełnianie wymagań norm jakościowych. Najlepiej jeśli są to normy powszechnie stosowane np. normy PN (Polska Norma) lub EN (Europejska Norma).

Odpady niebezpieczne

Według ustawy o odpadach, odpady niebezpieczne są to odpady:
  • należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych na liście A załącznika nr 2 do ustawy oraz posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy lub
  • należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych na liście B załącznika nr 2 do ustawy i zawierające którykolwiek ze składników wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy oraz posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy.
O zaliczeniu danego odpadu do niebezpiecznych decyduje spełnienie ściśle określonych kryteriów. W praktyce określenia, do której grupy należy zaliczyć odpad, dokonuje się na podstawie katalogu odpadów z wyodrębnioną listą odpadów niebezpiecznych (Dz. U. z 2001 roku nr 112, poz. 1206). Odpady niebezpieczne są wyodrębnione poprzez oznaczenie za pomocą wskaźnika "* " przy symbolu kodu odpadu. Zaliczenie odpadu do kategorii niebezpiecznych na podstawie katalogu ma jedynie charakter pomocniczy, umożliwiający klasyfikację odpadów bez konieczności wykonywania specjalistycznych i często kosztownych badań. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach w określonych przypadkach, jeśli odpad zaklasyfikowany na podstawie katalogu jest ujęty na liście odpadów niebezpiecznych, pojawiają się dwie możliwości postępowania:
  • akceptacja zaklasyfikowania odpadu jako niebezpiecznego i dalsze postępowanie odpowiednie dla tej grupy odpadów,
  • negacja zaklasyfikowania wg katalogu i rozpoczęcie procedury mającej wykazać, że odpad nie musi być traktowany jako niebezpieczny.
Procedura taka została określona w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady są niebezpieczne (Dz. U. z 2004 roku nr 128 poz. 1347). Aby badania były miarodajne muszą być wykonywane przez laboratoria akredytowane. W artykule wykorzystano informacje pochodzące z oprogramowania "Klasyfikacja, ewidencja i gospodarka odpadami" Wydawnictwa Forum - więcej informacji znajdziecie Państwo na stronie www.e-forum.pl.